Dla wielu osób wybór nart kończy się na określeniu długości desek i wyglądzie modelu. Jednak niezwykle ważnym elementem sprzętu są wiązania narciarskie. To one podnoszą komfort jazy, ale przede wszystkim odpowiadają za bezpieczeństwo na stoku. Źle dobrane wiązania utrudniają panowanie nad nartami, a w razie upadku zwiększają ryzyko kontuzji.
Problem polega na tym, że dla początkujących narciarzy temat wiązań często brzmi zbyt technicznie i jest skomplikowany. Nie w każdym sklepie narciarskim można liczyć na fachową pomoc sprzedawców. Dlatego też warto samemu wiedzieć, na co zwracać uwagę i które parametry mają znaczenie podczas wyboru sprzętu.
Czym są wiązania narciarskie i do czego właściwie służą?
Wiązania narciarskie to specjalny „zatrzask” łączący but z nartą. Narciarz wpina but w mechanizm znajdujący się na nartach, a wiązanie utrzymuje go we właściwej pozycji podczas jazdy. Jednocześnie system jest zaprojektowany tak, aby w razie silnego przeciążenia but mógł się wypiąć i zmniejszyć ryzyko urazu.
Mówiąc ogólnie, zadaniem wiązania jest stabilne utrzymanie buta podczas jazdy, ale jednocześnie umożliwienie jego wypięcia w sytuacji zagrożenia, np. podczas upadku.
Dobrze ustawione wiązania umożliwiają zachowanie kontroli nad nartami podczas skrętów, hamowania czy jazdy po bardziej wymagającym terenie.
W praktyce wiązania muszą spełniać dwa pozornie sprzeczne zadania:
- mocno trzymać but podczas jazdy,
- wypiąć go w odpowiednim momencie podczas przeciążenia.
Źle dopasowane wiązania mogą wypinać się podczas zwykłej jazdy, co jest nie tylko irytujące, ale również niebezpieczne. Z kolei zbyt mocne zwiększają ryzyko pojawienia się urazów kolan i stawów podczas upadku.
Nowoczesne wiązania narciarskie są projektowane tak, aby reagować na określone siły działające na nogę narciarza. Dlatego wiązania należy dopasować do wagi, wzrostu, poziomu zaawansowania i stylu jazdy.
Jakie wiązania narciarskie wybrać?
Wiązania są osobnym elementem sprzętu, ale montuje się je bezpośrednio do nart. W praktyce mamy do czynienia z trzema osobnymi częściami:
- nartami,
- wiązaniami,
- butami narciarskimi.
Wiązania są przykręcane do nart i to właśnie w nie wpina się buty. Same buty nie mają własnych wiązań, mają tylko odpowiednio ukształtowaną podeszwę, która pasuje do mechanizmu zamontowanego na nartach.
Dzisiaj bardzo często nowe narty rekreacyjne są sprzedawane już z wiązaniami albo wiązania są dobierane i montowane przez sklep lub serwis. Natomiast w bardziej zaawansowanym sprzęcie (np. freeride, skitouring, sportowe narty) wiązania często kupuje się oddzielnie, żeby lepiej dopasować je do stylu jazdy i butów.
Wybór wiązań powinien zależeć przede wszystkim od sposobu jazdy oraz poziomu zaawansowania. Inne potrzeby ma osoba ucząca się podstaw, a inne narciarz jeżdżący dynamicznie i agresywnie.
Początkujący najczęściej powinni wybierać modele:
- łatwe w regulacji,
- zapewniające płynne wypinanie,
- przeznaczone do jazdy rekreacyjnej.
W przypadku bardziej zaawansowanych narciarzy, dla których ważne są precyzja prowadzenia nart oraz stabilność przy wyższych prędkościach, najczęściej wybiera się wiązania o wyższej wartości DIN i bardziej sportowej konstrukcji.
Warto także zwrócić uwagę na:
- zakres regulacji,
- wagę wiązań,
- kompatybilność z konkretnym typem butów,
- sposób montażu,
- przeznaczenie (trasa, freeride, skitouring).
Nie zawsze najdroższy model będzie najlepszy. Dla wielu osób znacznie ważniejsze jest prawidłowe dopasowanie parametrów niż dodatkowe technologie, z których i tak nie będą korzystać.
Przeczytaj także: Co zabrać na narty? Lista niezbędnych rzeczy na wyjazd narciarski
Wartość DIN (wartość Z) – co to jest i jak ją poprawnie dobrać?
Jednym z najważniejszych parametrów wiązań jest tzw. wartość DIN, nazywana również wartością Z. Wartość DIN określa siłę potrzebną do wypięcia buta z wiązania, czyli moment, w którym narta powinna odpiąć się podczas upadku, aby zmniejszyć ryzyko kontuzji.
Parametr ten dobiera się indywidualnie, biorąc pod uwagę:
- wagę narciarza,
- wzrost,
- długość skorupy buta,
- poziom zaawansowania,
- styl jazdy.
Osoby początkujące zwykle mają ustawioną niższą wartość DIN, ponieważ wiązania powinny łatwiej wypinać się podczas upadku. Narciarze zaawansowani często korzystają z wyższych ustawień, bo są bardziej stabilne podczas dynamicznej jazdy.
Nie warto jednak samodzielnie ustawiać DIN „na oko”. Zbyt wysoka wartość może sprawić, że narta nie wypnie się w momencie upadku, co znacząco zwiększa ryzyko poważnych kontuzji. Z kolei zbyt niska będzie powodować przypadkowe wypinanie podczas jazdy na nartach. Najbezpieczniej jest ustawiać wiązania w profesjonalnym serwisie narciarskim, zwłaszcza gdy dopiero zaczynasz przygodę z nartami.
Rodzaje wiązań narciarskich i dla kogo są przeznaczone
Na rynku dostępnych jest kilka podstawowych typów wiązań narciarskich. Różnią się między sobą konstrukcją, przeznaczeniem i sposobem działania.
Najpopularniejsze są:
- wiązania zjazdowe – przeznaczone do klasycznej jazdy po przygotowanych trasach,
- wiązania freeride’owe – stworzone do jazdy poza trasami i w trudniejszym terenie,
- wiązania skitourowe – umożliwiające zarówno podchodzenie pod górę, jak i zjazdy,
- wiązania sportowe – używane przez bardziej zaawansowanych i dynamicznie jeżdżących narciarzy.
Dla większości osób jeżdżących rekreacyjnie w zupełności wystarczą klasyczne wiązania zjazdowe. Są uniwersalne, wygodne i dobre do standardowej jazdy na przygotowanych stokach. Skitouring czy freeride wymagają już bardziej specjalistycznego sprzętu i zwykle są wybierane przez osoby mające większe doświadczenie.
Przeczytaj również: Jak ubrać się na stok narciarski? Porady dla początkujących
Kompatybilność wiązań z butami narciarskimi – najważniejsza kwestia techniczna
Nawet najlepsze wiązania nie będą działały prawidłowo, jeśli nie będą kompatybilne z butami narciarskimi. To jedna z najważniejszych kwestii technicznych, którą trzeba sprawdzić przed zakupem lub montażem sprzętu.
Różne typy butów mogą mieć:
- inne podeszwy,
- różną długość skorupy,
- odmienne standardy mocowania,
czyli nie każde wiązanie będzie pasowało do każdego buta. Szczególną uwagę trzeba zwrócić na kompatybilność w przypadku butów skiturowych lub modeli wyposażonych w specjalne podeszwy GripWalk.
Źle dopasowane elementy mogą powodować:
- problemy z wypinaniem,
- gorszą kontrolę nad nartą,
- szybsze zużycie sprzętu,
- zwiększone ryzyko kontuzji.
Dlatego przy zakupie sprzętu najlepiej konsultować się z serwisem lub specjalistą, który sprawdzi zgodność wszystkich elementów i odpowiednio ustawi wiązania. Trzeba pamiętać, że każdy detal wpływa na bezpieczeństwo używania sprzętu narciarskiego.